Name:
Location: Pune, Maharashtra, India

1.06.2007

आज आमच्या 'ऑफीसात' बकरी ईद निमीत्त बिर्याणीची मेजवानी आयोजीत करण्यात आली होती. 'चिकन', 'मटण' आणि शाकाहारी अशा सर्व प्रकारांत बिर्याणी आणण्यात आली होती.बिर्याणी खात असतानाचा एक संवाद -

पहिला मित्र : काय मग समीर, 'चिकन' का 'मटण'?
दुसरा मित्र : नाही रे भावा, समीर ब्राम्हण आहे, तो नाही खाणार हे असल काही!
पहिला मित्र : मग काय झाल? ब्राम्हण खात नाहीत अस वाटल की काय तुला?
दुसरा मित्र : तु ब्राम्हण आहेस का रे?
पहिला मित्र : नाही. मी ब्राम्हण नाही. पण ब्राम्हण 'नॉनव्हेज' खात नाहीत हे साफ़ खोट आहे. आमच्या शेजारी राहणारे अस्सल पुणेरी ब्राम्हण आमच्याकडून मागून मागून घेउन जातात.

असा सगळा संवाद ऐकल्यावर मला 'दुर्योधन' पुस्तकातल्या दुर्योधनाच्या तोंडच्या ओळी आठवल्या. त्या मी मित्रांना सांगितल्यावर "समीर 'फंडे' मारायला लागला" अशी माझी टिंगलटवाळी केली गेली. हल्ली कुठल्याही गोष्टीचा खोलवर जाउन विचार केला, चर्चा केली की लगेच लोकांना कंटाळा येतो. 'जमाना इंस्टंट चीजो का है' हेच खर.

तर पुर्वी म्हणे जात आणि वर्ण या दोन निराळ्या गोष्टी होत्या. जात ही जन्मापासून मनुष्याला चिकटणारी गोष्ट आहे तर वर्ण हा मनुष्याला स्वत:च्या कर्तृत्वाने मिळतो. त्यामुळे जातीने ब्राम्हण असणारा मनुष्य जेव्हा हातात खडग घेऊन रणांगणात जातो तेव्हा तो वर्णाने क्षत्रीय म्हणून ओळखला जातो. उदाहरण द्यायचे झाले तर परशूरामाचे नाव या प्रकारात मोडेल. या तत्वाचा पुरस्कार केल्यामुळेच दुर्योधनाने कर्णाच्या जातीकडे न बघता त्याच्या पराक्रमाकडे बघितले व त्याला क्षत्रीय म्हणून संबोधले व वागवले असे दिसते.

पण आज जात हीच मनुष्याची खरी ओळख झाली असून वर्ण ही गोष्ट लोप पावली आहे. आज जर वर्ण-पद्धती चालु असती तर स्वत: मोठमोठ्या पदांवर विराजमान असलेले लोक आरक्षणाच्या कुबड्या जातीच नाव पुढे करुन मिळवु शकले असते? वारंवार सामीष भोजन करून, गळ्यत जान्हव घालायलाही लाजणारे लोक स्वत:ला ब्राम्हण म्हणवून घेउ शकले असते?

0 Comments:

Post a Comment

<< Home